1. საკითხის ცოდნის,  გაგების და გამოყენების დემონსტრირება:
• ძირითადი ცნებების, ფაქტების, კანონების  ცოდნა, შესაბამისი ტერმინოლოგიით ახსნა - განმარტება, მათი ადეკვატური და პრაქტიკული გამოყენება.

2. მონაცემების წაკითხვა და ორგანიზება:
• სხვადასხვა  ტექსტიდან, ნახატიდან,  გრაფიკიდან,  სქემიდან,  ცხრილიდან და  დიაგრამიდან საჭირო ინფორმაციის წაკითხვა; • მონაცემების გადაყვანა ერთი სახიდან მეორეში (მაგ., ცხრილების  გრაფიკებში და სხვ.).

3. მონაცემების  ანალიზი  და შეფასება:
• ფიზიკურ სიდიდეებს შორის ზოგადი კანონზომიერებებისა და რაოდენობრივი კავშირების დადგენა;
• მონაცემთა ინტერპრეტაცია, ანალიზი და დასკვნის გამოტანა;
• მონაცემთა კლასიფიცირება;
• მოვლენათა მიზეზების ახსნა. მიზეზ-შედეგობრივი კავშირების დადგენა.

4. პრობლემის გადაჭრა:
• პრობლემის გადაჭრის გზების  შერჩევა;
• პრობლემის გადაჭრის ეტაპების განსაზღვრა;
• პრობლემის გადაჭრა. 





1.  ქიმიის ძირითადი ცნებები და კანონები. ატომის აღნაგობა

1.1. ნივთიერება. ფიზიკური და ქიმიური მოვლენები 

• მარტივი და რთული ნივთიერებები. ალოტროპია. ნარევი და ნაერთი. ნარევების დაყოფის ხერხები.

• განსხვავება ფიზიკურ და ქიმიურ მოვლენებს შორის. ქიმიური რეაქციის მიმდინარეობის ნიშნები და პირობები.

​​

1.2. ქიმიური ელემენტი. ვალენტობა. ფარდობითი ატომური მასა და  ფარდობითი მოლეკულური მასა

• ქიმიური ელემენტის ცნება, ქიმიური ელემენტი და მარტივი ნივთიერება.

• ქიმიური სიმბოლოები.

• ქიმიური ელემენტის ვალენტობა.

• ფარდობითი ატომური და მოლეკულური მასები.

• ნაერთში ელემენტის მასური წილის გამოთვლა.

​​

1.3. ნივთიერების რაოდენობა. მასისა და შედგენილობის მუდმივობის კანონები

• მოლი – ნივთიერების რაოდენობის საზომი ერთეული. ავოგადროს რიცხვი. მოლური მასა. ავოგადროს კანონი. აირის მოლური მოცულობა. აირის ფარდობითი სიმკვრივე.

• ქიმიური რეაქციის ტოლობა.

​​

1.4. ატომის აღნაგობა

• ატომის შედგენილობა.

• ატომბირთვის შედგენილობა. მასური რიცხვის ცნება. იზოტოპები.

• ელექტრონული შრეების აღნაგობა.

• ელექტრონული ორბიტალები.

• ელექტრონების განაწილების ძირითადი პრინციპების გათვალისწინებით I-IV პერიოდების ელემენტების ატომთა ელექტრონული კონფიგურაციის გამოსახვა.

​

1.5. პერიოდულობის კანონი და პერიოდულობის ცხრილი

• პერიოდულობის კანონის თანამედროვე ფორმულირება. ელემენტის რიგითი ნომერი.

• პერიოდულობის ცხრილი (მოკლე და გრძელი ვარიანტები).

• პერიოდებსა და ჯგუფებში  ელემენტთა გაერთიანების პრინციპები.

• I_VII A ჯგუფების (1-2 და 13-17 ჯგუფების) ელემენტების თვისებების და ნაერთთა ფორმების განსაზღვრა პერიოდულობის ცხრილში მათი ადგილმდებარეობის მიხედვით.

​

1.6. ქიმიური ბმა

• ქიმიური ბმების დახასიათება ბმის წარმომქმნელი ელემენტების ატომების აღნაგობის თავისებურებების (იონიზაციის ენერგია, ელექტრონისადმი სწრაფვა, ელექტროუარყოფითობა) გათვალისწინებით.

• ჟანგვის რიცხვი.

• ვალენტობა ატომის აღნაგობის შუქზე. 

• იონური ბმა.

• კოვალენტური (არაპოლარული და პოლარული) ბმა. ბმის ჯერადობა, σ- და π-ბმები.

• მეტალური ბმა.

• კრისტალური სტრუქტურები.

• მოლეკულათაშორისი ურთიერთქმედების ძალები. წყალბადური ბმა.

• ქიმიური ბმის გამოსახვა ლუისის ელექტრონული ფორმულების გამოყენებით. 

​

​

2. ქიმიური რეაქციები 

​

2.1. ქიმიურ რეაქციათა კლასიფიკაცია

• შეერთების, დაშლის, ჩანაცვლებისა და მიმოცვლის რეაქციები.

• ჟანგვა–აღდგენითი რეაქციები. მჟანგავი და აღმდგენი.

• ეგზოთერმული და  ენდოთერმული რეაქციები. რეაქციის სითბური ეფექტი.

• შექცევადი და შეუქცევადი რეაქციები.

​

2.2. ქიმიური კინეტიკა

• ქიმიური რეაქციის სიჩქარე და მასზე მოქმედი ფაქტორები (კონცენტრაცია, ტემპერატურა, მორეაგირე ნივთიერებების ბუნება).

• კატალიზი და კატალიზატორი.

• ქიმიური წონასწორობა და მასზე მოქმედი ფაქტორები.

​

​

3. არაორგანულ ნაერთთა კლასები

​

3.1. ოქსიდები

• ოქსიდების კლასიფიკაცია.

• ფუძე და მჟავა ოქსიდების მიღება და თვისებები.

• ამფოტერული ოქსიდები და მათი თვისებები.

 

3.2. ჰიდროქსიდები

• ჰიდროქსიდების კლასიფიკაცია.

• ჰიდროქსიდების მიღება, თვისებები.

• ამფოტერული ჰიდროქსიდები და მათი თვისებები.

​

3.3. მჟავები

• მჟავების კლასიფიკაცია (უჟანგბადო და ჟანგბადიანი მჟავები, მჟავების ფუძიანობა).

• მჟავების მიღება და თვისებები.

​

3.4. მარილები

• მარილთა კლასიფიკაცია და ნომენკლატურა.

• მარილების მიღება, თვისებები.

• გენეტიკური კავშირი არაორგანულ ნაერთთა კლასებს შორის. 

​

​

4. ხსნარები.  ელექტროლიტური დისოციაციის თეორია 

​

4.1. ნივთიერებათა ხსნადობა

• ჭეშმარიტი ხსნარი, სუსპენზია და ემულსია.

• ნივთიერების ხსნადობა და მასზე მოქმედი ფაქტორები.

• ხსნარის კონცენტრაციის გამოსახვის ხერხები. გახსნილი ნივთიერების მასური წილი ხსნარში. მოლური კონცენტრაცია.

 

4.2. ელექტროლიტური დისოციაცია და იონური მიმოცვლის რეაქციები

• მჟავების, ფუძეებისა და მარილების ელექტროლიტური დისოციაცია.

• იონური მიმოცვლის რეაქციების მიმდინარეობის პირობები.

• სრული და შეკვეცილი იონური ტოლობები.

• ძლიერი და სუსტი ელექტროლიტები.

• წყალბადური მაჩვენებელი - pH.

• pH და ხსნარის არე.

• ძლიერი ელექტროლიტის ხსნარის pH-ის გამოთვლა

• მარილთა ჰიდროლიზი.

 

4.3. ელექტროქიმია

• მეტალთა ელექტროქიმიური ძაბვის მწკრივი.

• ნალღობებისა და წყალხსნარების ელექტროლიზი.

• ელექტრული დენის ქიმიური წყაროები. 

​

​

5. მნიშვნელოვანი არაორგანული ნაერთები

​

5.1. წყალი და ჰაერი

• წყალი და მისი ფიზიკურ-ქიმიური თვისებები. წყლის ურთიერთქმედება IA, IIA და VIIA ჯგუფების (1, 2 და 17 ჯგუფების) ელემენტებთან, ფუძე და მჟავა ოქსიდებთან.

• წყლის სიხისტე - გამომწვევი მიზეზები და თავიდან აცილების გზები.

• ჰაერის შედგენილობა. ჟანგბადის თვისებები. სრული და არასრული წვა.

 

5.2.  მეტალთა მნიშვნელოვანი ნაერთები

• I და II A ჯგუფების (1 და 2 ჯგუფების) მეტალთა ოქსიდები და ჰიდროქსიდები, მათი მიღება, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.

​

5.3.  არამეტალთა მნიშვნელოვანი ნაერთები

• არამეტალთა წყალბადნაერთები და მათი თვისებები.

• ნახშირბადის, გოგირდის, აზოტის ოქსიდები (CO, CO2, SO2, SO3, NO, NO2) და მჟავები; მათი ძირითადი რეაქციები.

​

​

6. ორგანული ნაერთები

​

6.1. ორგანულ ნაერთთა თავისებურებანი

• ორგანული ნაერთები ბუნებაში.

• ორგანული ნაერთების კლასიფიკაცია.

• ნახშირბადატომის სავალენტო ორბიტალების ჰიბრიდიზაცია ორგანულ ნაერთებში.

• იზომერია (ჩონჩხის, ჯერადი ბმის მდებარეობის და გეომეტრიული). კლასთაშორისი იზომერები.

• ატომთა ურთიერთგავლენა ორგანულ ნაერთებში.

• კავშირი ორგანულ ნაერთთა კლასებს შორის.

 

6.2. ნაჯერი ნახშირწყალბადები

• მეთანის ჰომოლოგიური რიგი. იზომერია, ნომენკლატურა.

• ალკანების მიღება, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.

• ციკლოალკანების იზომერია და ნომენკლატურა.

 

6.3.  უჯერი ნახშირწყალბადები

• ალკენები, ალკინები და ალკადიენები. ჰომოლოგიური რიგები. იზომერია, ნომენკლატურა. მიღების მეთოდები, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.

 

6.4. არომატული ნახშირწყალბადები

• ბენზოლის ჰომოლოგიური რიგი, იზომერია, ნომენკლატურა.

• მიღების მეთოდები, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.  

 

6.5. ნახშირწყალბადების ჰიდროქსინაწარმები

• ნაჯერი ერთატომიანი სპირტების ჰომოლოგიური რიგი. იზომერია, ნომენკლატურა. მათი მიღება, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება. ეთერები, როგორც სპირტების იზომერები.

• მრავალატომიანი სპირტები – ეთილენგლიკოლი და გლიცერინი, მათი ძირითადი თვისებები, გამოყენება.

• ფენოლი - ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება. 

​

6.6. კარბონილური ნაერთები

• ალდეჰიდები და კეტონები. ჰომოლოგიური რიგები. იზომერია, ნომენკლატურა.

• მიღება, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.

​

6.7. კარბონმჟავები

• ნაჯერი ერთფუძიანი კარბონმჟავების ჰომოლოგიური რიგი. იზომერია, ნომენკლატურა.

• კარბონმჟავების მიღება, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.

• ჭიანჭველმჟავას თავისებურება. 

​

6.8. ესტერები და ცხიმები

• ესტერების ნომენკლატურა. ესტერიფიკაციისა და ჰიდროლიზის რეაქციები.

• თხევადი და მყარი ცხიმები, მათი ჰიდროლიზი და ჰიდროგენიზაცია. საპონი.

 

6.9. ნახშირწყლები

• მონო-, დი- და პოლისაქარიდების წარმომადგენლები: გლუკოზა, ფრუქტოზა, საქაროზა, სახამებელი და ცელულოზა. მათი აღნაგობა, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.

 

6.10. ამინები და ამინომჟავები

• ნაჯერი ამინები, ნომენკლატურა, მიღება და თვისებები.

• ანილინი, მიღება და თვისებები.

• ამინომჟავების აღნაგობა, მათი ამფოტერული ბუნება, პეპტიდური ბმის წარმოქმნა.

​

6.11. მაღალმოლეკულური ნაერთები

• ძირითადი ცნებები: პოლიმერი, მონომერი, სტრუქტურული (მონომერული) ერთეული, პოლიმერიზაციის ხარისხი.

• პოლიმერიზაციის და პოლიკონდენსაციის რეაქციები.

• პოლიეთილენი, პოლიპროპილენი, კაუჩუკი, აცეტატური ბოჭკო, ცილები; მათი გამოყენება.

​

​

​

​

აბიტურიენტს თვისობრივი და რაოდენობრივი ამოცანების ამოხსნისას მოეთხოვება:

• ნივთიერების ფარდობითი მოლეკულური მასის გამოთვლა;

• ქიმიური ფორმულის შედგენა ვალენტობის მიხედვით;

• ნაერთში ელემენტის მასური წილის გამოანგარიშება;

• ნაერთის ქიმიური ფორმულის დადგენა ელემენტთა მასური წილების მიხედვით;

• ნაერთში ელემენტის ვალენტობისა და ჟანგვის რიცხვის განსაზღვრა;

• ქიმიური რეაქციების (მათ შორის, ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების) ტოლობების გათანაბრება;

• ქიმიური რეაქციის სიჩქარის გამოთვლა;

• ნივთიერებათა გარდაქმნის სქემის მიხედვით ქიმიური რეაქციების ტოლობების შედგენა;

• ნივთიერების რაოდენობის, მასისა და მოცულობის გამოანგარიშება შემდეგი ფორმულების გამოყენებით:

       𝜈 = 𝑁/𝑁𝐴, 𝜈 = 𝑚/𝑀 და 𝜈 = 𝑉/𝑉𝑀;

• გამოთვლებისას ავოგადროს კანონისა და მისი შედეგების გამოყენება;

• ხსნარში ნივთიერების მასური წილის, გახსნილი ნივთიერების მასის და ხსნარის მასის დადგენა ფორმულის ω=𝑚ნ/𝑚ხ გამოყენებით;

• ხსნარში ნივთიერების მოლური კონცენტრაციის დადგენა დადგენა ფორმულის С=𝜈/𝑉 გამოყენებით;

• რეაქციაში მონაწილე ან რეაქციის შედეგად მიღებული ერთ-ერთი ნივთიერების რაოდენობის/მასის/მოცულობის მიხედვით მოცულობის გამოანგარიშება; სხვა ნივთიერების რაოდენობის/მასის/

• რეაქციის პროდუქტის რაოდენობის/მასის/მოცულობის გამოანგარიშება, როდესაც ერთ-ერთი მორეაგირე ნივთიერება აღებულია ჭარბად.

• წყალბადური მაჩვენებლის (pH) დაკავშირება ძლიერი ელექტროლიტის ხსნარის მოლურ კონცენტრაციასთან